Al vanaf de introductie werd het geluid van de elektrische gitaar als “hard” omschreven. Dat was precies de bedoeling. De eerste gitaristen die met versterking speelden waren lid van een bigband. Bekendste voorbeeld is Charlie Christian (2 juni 1916 – 2 maart 1942). Hij speelde in het orkest van Benny Goodman.
Er kon wel een element op de gitaar zijn gemonteerd, maar dan was je er als gitarist natuurlijk niet. Er moest ook versterking van het geluid zijn. Voor de tweede wereldoorlog waren merken als Rickenbacker en Gibson al actief in het aanbieden van versterkers. Gibson werd opgericht door Orville Gibson (1856 – 21 augustus 1918). Hij was de zoon van een Engelse vader en Amerikaanse moeder.
Direct na de oorlog kwam er in 1946 een merk bij: Fender. Leo Fender (10 augustus 1908 – 21 maart 1991) was de oprichter. Markant feit: hij speelde gitaar en wist ook niet hoe je zo’n ding moest stemmen. Hij was van beroep boekhouder en werkte als dusdanig bij een ijsfabriek, de afdeling die over de rijkswegen in Californië ging en voor een bandenfabriek. De opkomende electronica was “slechts” een hobby. Hij werd daar in gestimuleerd door John West, een oom.
Fender begon met het repareren van radio’s. Die gingen behoorlijk vaak stuk. Wat natuurlijk prima was voor de reparateurs. Een radio bestond uit drie delen: de ontvanger, de versterker en de luidspreker. Fender sloopte de ontvanger er uit en sloot een elektrische gitaar aan. Dat klonk wonderwel goed.
Het PA :
Niet alleen gitaristen hadden problemen om hoorbaar te blijven bij het swingende geweld van de grote jazzorkesten. Het waren met name de vocalisten die op hoge toon een oplossing eisten. De oplossing werd in de bioscoop gevonden. Western Electric bestaat als sinds 1869. Begin jaren 20 van de vorige eeuw ging het samen met de telefoonmaatschappij AT&T en werd Bell Laboratories opgericht. Dat zou veel baanbrekende oplossingen bedenken.
De grote doorbraak van de gesproken film vond plaats in 1927 met The Jazz Singer met Al Jolson. Omdat deze film zo’n groot succes was, wilden alle filmstudio’s over van de “stomme” film naar de gesproken versie.
Er was een exploderende vraag naar geluidssystemen. Door de grote productie daalden de prijzen, wat natuurlijk voor iedereen prettig was. O ja, het mocht wel wat handzamer, vonden veel bioscoopeigenaren. Maar het mocht geen slechter geluid tot gevolg hebben. Kleiner en beter. Hee, die hebben we vaker gehoord.
In de Tweede Wereldoorlog ging alle aandacht van de overheid en het bedrijfsleven uit naar het leveren van vlieg- voer- en vaartuigen en onderdelen daarvoor voor de strijdkrachten. Wat niet inhield dat bedrijven stil beleven zitten. In 1945 bracht Lansing het nieuws naar buiten dat een nieuw revolutionair geluidssysteem er aan zal te komen; The Voice Of The Theatre.
Het systeem werd zo’n groot succes dat het als industriestandaard werd verheven. Vrijwel elke zichzelf respecterende bioscoop had zo’n systeem. In die zalen traden vaak ook orkesten en bands op. Die maakten gebruik van het systeem en waren ook verkocht. Dat willen wij ook was een veelgehoorde kreet.
Als muzikanten het hebben oven hun “PA-systeem” dan kan dat van alles betekenen. PA betekent simpel Public Address: op het publiek gericht. Het gaat dus om de gezamenlijke geluidsinstallatie van Bluesville. In de meeste zalen zal het daarbij gaan om de vocalen, mondharmonica en delen van de drums.
We gebruiken allemaal spullen van Mackie. Dat is een Amerikaans merk, dat eerst de producten in Italië liet maken, maar de productie naar China heeft verplaatst. Dat levert geen slechtere producten op. Het hoofdkantoor houdt de kwaliteit van de productie scherp in de gaten.
De Mackie Thump 15a is onze PA-speaker. Het is een actief systeem. Dat wil zeggen dat elke luidsprekerbox zijn eigen ingebouwde versterker(s) heeft. De Thump 15a heeft een 2-wegsysteem: éen voor de bas/midden en de andere voor het hoog. De 15″ luidspreker bas/midden luidspreker wordt aangedreven door een 1.000 watt versterker! De tweeter kan toe met een eigen 300 watt amp.
Bijzonder is de hoge scheidingsfrequentie: de bas/midden luidspreker neemt alle tonen tot 2.400 Hz voor zijn rekening. Dat is het hele gebied van de basgitaar, zang, gitaar en een groot deel van het keyboard. Daarom klinkt deze speaker “warm” in onze oren. Leuk detail: het lampje aan de voorkant kan aan of uit.
Gemak dient de mens. Daarom heeft Bluesville twee van deze grote Hercules luidsprekerstandaards. Die zijn van het “wind-up” type. de luidsprekers gaan niet langer met spierkracht omhoog, maar met een slinger. Kan tot 2,5 meter hoog. En daarop de speaker van 70 cm. Hercules levert ook een hulpstuk waarmee je een luidsprekerstandaard ombouw voor verlichting.
Het mengpaneel is ook een Mackie en heeft 16 microfooningangen. En een paar extra voor stereogeluidsbronnen. Dat kan een keyboard zijn (maar die hebben we niet), een CD-speler (die hebben we ook niet) of gewoon een iPod (die is er dan weer wel). De mengtafel heeft ingebouwde effecten en 48v phantom power, dus condensatormicrofoons kunnen probleemloos worden aangesloten. Als we die zouden hebben. We gebruiken hem mono, dus de pan (van panorama) blijft gewoon in het midden.
Voor de zaalversterking gebruiken we als extra deze Behringer 2x 31-bands equalizer. Dat zijn alle frequenties die in ons menselijke gehoor passen. Een zeer uitgebreide toonregeling, eigenlijk. Bijzonder aan dit apparaat is de mogelijkheid om feedback te meten. Als er iets rondzingt, dan gaan de lampjes in de schuifjes (in die frequenties waar het mis is) branden. Zet die iets zachter en de feedback verdwijnt. Extra leuk: er is een subwoofer uitgang.
Wij hebben deze ⬆︎ Mackie Actieve Subwoofer (Thumb 115s) op het oog. Die past perfect bij de rest van ons geluidssysteem. Er is er maar één nodig, omdat het menselijke gehoor geen richting hoort van geluiden onder de 200 Hz. Net als de grotere PA-broerte heeft deze speaker een eigen versterker. Hier is er eentje van 1.400 watt ingebouwd. We zijn druk aan het sparen.
Monitoren:
De mengtafel heeft ook een apart gedeelte voor de monitor. Hierdoor kan iedereen de zang goed horen. Wat tamelijk belangrijk kan zijn in een band, zeker als je zelf ook zingt.
Het is natuurlijk een logische keuze: de Mackie Thump 12a werd de monitorspeaker. Dezelfde techniek als bij de 15a, maar dan met een 3″ kleinere luidspreker. We hebben er twee. Dat is ruim voldoende voor de gemiddelde kroeg. Is er meer nodig, dan huren of lenen we die.
Onmisbaar op de monitor is een feedback destroyer. Zo noemt Behringer hem. Het is eigenlijk een zeer uitgebreide toonregeling op de gebieden waar het snel rond gaat zin. Een zeer gevoelige sensor meet op al die frequenties of er feedback optreedt. Zo ja, dan haalt het apparaat het volume van die frequentie snel omlaag. Dat gaat digitaal en dus in 1.000e van een seconde. En dus geen gepiep in de monitor, want het apparaat grijpt onhoorbaar snel in.
Microfoons:
Microfoons bestaan er in alle soorten, maten en vooral de prijsklasse. Is duurder ook altijd beter? Ja, natuurlijk, zeggen de fabrikanten. Om hun gelijk te onderstrepen zie je hun geavanceerde modellen vaak in grote live-shows op TV.
Ja, dat is een heel bekend en ook al een oud merk: in 1925 werd in Chicago, Illinois de S.N. Shure Radio Company opgericht. In 1934 bracht deze firma de “44” condensatormicrofoon op de markt. Dat werd de standaard in de radiowereld voor weergeven van de menselijke stem, maar ook van instrumenten. In 1939 volgde de “55”. Eerst als Unidyne 55 en later als SM 55. Deze microfoon wordt vaak de “Elvis” microfoon genoemd. Je herkent de vormgeving uit duizenden.
Zowel Allard als Ronald gebruiken deze microfoon voor live-optredens. Het karakter is duidelijk “vintage” en de gevoeligheid voor rondzingen is laag. Voor het gebruik binnen Bluesville ideaal, dus. Wim gebruikt een Engelse kopie van JHS, dat erg veel op het origineel lijkt.
Dat zijn toch die mensen van die digitale gitaarversterkers? Zeker. Line 6 is van oorsprong een Amerikaans merk dat al vanaf het begin van de jaren ’90 bezig is met het digitaliseren van het geluid van gitaren, bassen en microfoons.
Line 6 heeft drie types microfoons op de markt. De XD-V35 heeft de karakteristiek van de Shure SM 58. De uitgebreidere XD-V55 en XD-75 hebben veel meer modellen aan boord. Gezien het prijsverschil heeft Bluesville gekozen voor 4 van het simpelste type. Zenden en ontvangen gaat via 2,4 KHz. Maximaal kunnen er 6 microfoons tegelijk onafhankelijk van elkaar in de lucht zijn. Op deze digitale frequentieband is geen storing te horen.
Zoals de naam al aangeeft is dit van oorsprong een Duits bedrijf. De grote groei kwam toen de complete producten naar een eigen fabriek in China werd verplaatst. Daar wordt werkelijk van alles gebouwd. Elektronica die wij ook in het PA gebruiken, maar ook microfoons.
Deze drie microfoons zijn voor “just in case in a case”. Net zoals er altijd een reserve bas en gitaar mee gaan, is er ook ruimte in de karavaan voor een doosje met drie dynamische microfoons.
Het mondharmonicacombo wordt versterkt met een Behringer B-906 die speciaal is ontworpen voor gebruik bij gitaarcombo’s en dergelijke. Het is een kloon van de aanmerkelijk duurdere Sennheiser E-906. Je ziet dat zelfs de naamgeving van het kopie naar het origineel verwijst.
Voor de drums gebruiken we een systeem van Audio Technica. Dat werkt met klemmen om de trommelrand. Het speciale aan dit soort microfoons is dat ze in staat zijn om een plotselinge volumepiek te verwerken zonder te vervormen. Dat lukt met dit Japanse topprodukt prima. Probeer je er door te zingen, dan klinkt het nergens naar. En ze hebben bijna geen overspraak, waardoor één microfoon ook alleen maar die ene trommel versterkt en niet het hele drumstel.
Voor de bassdrum gebruiken we een microfoon uit de AGP Perception serie, in dit geval de P-40. Het is geen AKG D12, maar die zijn niet (meer) te betalen. Deze doet het ook prima. Slechts weinigen zullen in een druk café het verschil kunnen horen, want de bassdrum doet alleen “boem”.
Standaards:
De verhouding tussen prijs en kwaliteit van Innox is erg goed. Daarom gebruiken we bij voorkeur standaards van dar merk voor de microfoons. Voor de zang zijn dat de bekende versies. Die kent iedereen. Plus drie bijzondere:
Een wat grotere standaard gebruiken we voor de zangmicrofoon van de drummer. Dat moet gewoon erg stevig staan en niet omkieperen terwijl hij aan het spelen is. Bovenin zit ook een zwanenhals om de microfoon goed voor zijn snufferd te krijgen.
Dit is een standaard zonder pootjes. Dat levert een groot voordeel op, omdat die op een podium altijd uitsteken. En voor je het weet breek je je nek er over. Dit exemplaar klem je om een luidsprekerbox en dan zit ie als een huis. Hier op de mondharmonicaversterker van Henk:
Voor de bassdrum hebben we eveneens een ruimtebesparende oplossing: een zware voer met een zwanenhals die zich perfect laat plaatsen. Wij hebben alleen een exemplaar met een zwarte nek. Kwestie van smaak en verkrijgbaarheid.
Losse zooi:
Verder hebben we natuurlijk de gebruikelijke berg snoeren. We hebben haspels, kabels, stekkers voor stroom. En we hebben signaalkabels om de microfoons met de mixer te verbinden en de mixer met de luidsprekers. De kabels zitten keurtig in fligtcases. Vaak kunnen we die ook gebruiken als extra opstapje op een hoog podium. Voor het grote werk huren we een digitale multikabel.
Om de luidsprekers netjes te houden hebben we er vier tassen bij gekocht. Net op tijd, want de Thumb 12a en 15a werden vervangen door nieuwere modellen. En de draagtassen raakten ook op. Het behoud van je luidsprekers heeft wel een prijs: bijna € 100 per stuk !
© Bluesville 2023 (Laatste update 23 oktober 2026)
bericht van een van onze sponsors
